کود فروت ست یک نوع کود تخصصی برای درختان میوه است که هدف اصلی آن افزایش و بهبود تشکیل میوهها یا همان فروت ستینگ (Fruit Setting) میباشد. استفاده منظم و اصولی از کود فروت ست باعث فراهم شدن عناصر حیاتی مورد نیاز گیاه برای گلدهی، لقاح و رشد مناسب میوهها میشود. این کود عمدتاً شامل ترکیبی از عناصر مهمی مانند نیتروژن، روی، بور، منگنز، پتاسیم و اسیدهای آمینه است که هر کدام نقش ویژهای در فرآیند رشد و باردهی گیاهان دارند. اگر دغدغه افزایش کمیت و کیفیت محصول باغ خود را دارید، استفاده صحیح از کود فروت ست میتواند پاسخ قطعی به این نیاز باشد و مستقیماً به کاهش سالآوری، افزایش گلدهی و ثمردهی، بهبود فتوسنتز، و افزایش مقاومت درختان در برابر انواع تنشها کمک کند.
در صورت تمایل می توانید پادکست مربوط به این مقاله رو گوش دهید :
کود فروت ست چیست؟
در حقیقت، فروت ست یک واژه لاتین بوده و معادل فارسی آن «تنظیمکننده میوه» است. از نظر علمی، فرآیند تبدیل گل به میوه در درختان را فروت ستینگ یا تنظیم میوه میگویند. کود فروت ست تامینکننده مجموعهای از عناصر ضروری است که برای تبدیل جوانههای گل به میوهای سالم و درشت، گیاه به آنها نیاز پیدا میکند. این کود با تأمین عناصر اصلی، فرآیند گردهافشانی و تلقیح را بهبود داده و تأثیر بسزایی در بالا بردن میزان باردهی (افزایش کمیت محصول) و نیز کیفیت نهایی میوهها دارد.
مواد تشکیل دهنده کود فروت ست و نقش هر کدام
هر عنصر اصلی موجود در کود فروت ست نقش تخصصی و ارزندهای در رشد و باردهی گیاهان دارد:
- نیتروژن: افزایش تقسیم سلولی، تحریک رشد رویشی و تأمین انرژی شیمیایی برای ساختارهای جدید گیاهی. نیتروژن علاوهبر افزایش گلانگیزی، به طولانی شدن عمر تخمک و افزایش مقاومت جوانهها به سرما کمک میکند.
- روی: یکی از کلیدیترین عناصر برای مراحل مختلف رشد گیاه است. روی تشکیل کلروفیل را سادهتر نموده و مانع ریزش میوهها میشود، همچنین موجب تسریع فعالیتهای آنزیمی و متابولیسم نیتروژن، عطر و طعم میوه، و فرآیند گردهافشانی موفق میگردد.
- بور: نقش حیاتی در گردهافشانی، افزایش دوام دانه گرده و کمک به رشد لوله گرده دارد. همچنین از طریق افزایش قند شهد گل باعث جذب بیشتر گردهافشانها میشود.
- منگنز: شرکت در تولید کلروفیل، فعالیت آنزیمی، تولید پروتئین و شرکت در متابولیسم نیتروژن که نهایتاً به افزایش رشد و تشکیل بهتر میوه میانجامد.
- پتاسیم: فعالکننده آنزیمها و افزایشدهنده مقاومت گیاه به بیماریها و آفات. پتاسیم به انتقال بهتر عناصر در گیاه، بهبود انتقال کربوهیدراتها و افزایش کیفیت میوه کمک میکند.
- اسید آمینه: افزایش گردهافشانی، بهبود کیفیت میوه، افزایش سرعت رسیدگی و حتی کمک به تولید هورمونهای رشد و تولید مثل. اسید آمینهها همچنین مقاومت گیاه را در برابر تنشهای محیطی نظیر سرما و گرما بالا میبرند.
مزایای اصلی استفاده از کود فروت ست برای گیاهان و درختان میوه
بهرهگیری از کود فروت ست مزایای زیادی را برای باغداران و کشاورزان به همراه دارد که برخی از مهمترین آنها عبارتند از:
- افزایش تعداد گلدهی و تشکیل میوه و درنتیجه ارتقاء کمیت محصول
- افزایش کیفیت میوه از نظر درشتی، طعم، ماندگاری و سلامت فیزیولوژیک
- کاهش سالآوری درختان (پدیده باردهی یک سال در میان)
- ایجاد تعادل هورمونی رشد، بالا بردن سطح اکسین و جلوگیری از ریزش میوه
- بالا بردن مقاومت گیاهان نسبت به آفات، بیماریها و تنشهای محیطی
- افزایش سرعت و موفقیت گردهافشانی و لقاح
- بهبود فتوسنتز و رشد رویشی درخت بر اثر تأمین عناصر ضروری بالاخص نیتروژن
زمان و دفعات صحیح مصرف کود فروت ست
یکی از مهمترین نکات در استفاده از کود فروت ست، زمانبندی صحیح مصرف آن است. به طور معمول، استفاده از این کود در ۲ الی ۳ مرحله از یکسال رشدی درختان صورت میگیرد:
- مرحله اول: بلافاصله پس از برداشت محصول؛ همزمان با شروع تجدید قوای درخت برای فصل جدید
- مرحله دوم: ابتدای بهار؛ زمانی که جوانهها در حال متورم شدن هستند
- مرحله سوم (درصورت نیاز): هنگام باز شدن برگها و آغاز رشد رویشی جدید
این زمانبندی موجب میشود تا عناصر مهمی مانند روی، بور و نیتروژن دقیقاً زمانی که گیاه نیاز حداکثر دارد در اختیارش باشد و بیشترین بازدهی حاصل شود.
بهترین روش مصرف کود فروت ست
روش محلولپاشی برگی موثرترین و رایجترین روش مصرف کود فروت ست است. در این روش، محلول کود مستقیماً بر روی برگها و شاخههای گیاهان پاشیده میشود. برخی دلایل ارجحیت محلولپاشی نسبت به مصرف خاکی عبارتاند از:
- کاهش مصرف کود و صرفهجویی اقتصادی برای باغدار
- جذب سریعتر و مؤثرتر عناصر غذایی توسط بافتهای رویشی گیاه
- پیشگیری از تثبیت کود در خاک و هدررفت عناصر
ترکیبات اختصاصی کود فروت ست گرومان
کود فروت ست گرومان یکی از برندهای معتبر کود فروت ست در بازار است. این ترکیب دارای مشخصات زیر میباشد:
- نیتروژن کل: ۱۲٪ (شامل اوره ۹٪ و نیترات ۲.۵٪)
- روی: ۳.۵٪
- بور: ۲٪
- منگنز: ۱.۵٪
- پتاسیم: ۹٪
- اسید آمینه: ۸٪
علت محبوبیت این نوع کود فروت ست وجود مقدار متعادل عناصر و قابلیت جذب بالا توسط گیاه است. با تأمین همزمان عناصر کلیدی و اسیدهای آمینه، فروت ست گرومان کارآیی بیشتری نسبت به سایر کودهای مشابه دارد.
نقش هر عنصر در کود فروت ست گرومان
۱. نیتروژن
نیتروژن با افزایش تقسیم سلولی منجر به گلدهی بیشتر و رشد بهتر گیاه میشود و با تأمین هیدرات کربن، انرژی مورد نیاز جوانههای جدید را فراهم میکند. استفاده نیتروژن در پاییز عمر تخمک در بهار را نیز افزایش میدهد.
۲. روی
وجود روی برای جوانهزنی، گردهافشانی و مقاومت میوهها در برابر ریزش ضروری است. این عنصر در تشکیل کلروفیل و متابولیسم نیتروژن نیز نقشی کلیدی ایفا میکند.
۳. بور
بور با افزایش میزان دوام دانه گرده و رشد بهتر لوله گرده، فرآیند گردهافشانی را تسریع میبخشد و باعث افزایش قند شهد گل میشود که گردهافشانها را جذب میکند.
۴. منگنز
در تولید کلروفیل، فعالسازی آنزیمها، تولید پروتئین و متابولیسم نیتروژن نقش مؤثری دارد و با بهبود فرآیندهای فیزیولوژیکی گیاه به رشد و باردهی کمک میکند.
۵. پتاسیم
پتاسیم فعالکننده بسیاری از آنزیمها بوده و نقش عمدهای در انتقال قند و کربوهیدرات به میوه، بهبود مقاومت به آفات و بیماریها، بهبود کیفیت و اندازه میوهها دارد.
۶. اسیدهای آمینه
اسیدهای آمینه باعث بهبود گرده افشانی و افزایش دوام گرده میشوند و با افزایش سرعت رسیدگی، کیفیت محصول نهایی را بالاتر میبرند. همچنین مقاوت گیاه به استرسهای محیطی را نیز تقویت میکنند.
مزایای استفاده از کود فروت ست گرومان
- حلشوندگی بالا و قابلیت جذب مؤثر از طریق برگ و جوانه
- تأمین ترکیبی متعادل از عناصر حیاتی
- انتقال بهتر مواد ذخیرهای به اندامهای زایشی
- افزایش زندهمانی دانه گرده و بهبود گردهافشانی
- افزایش طول لوله گرده و تقویت فرآیند تشکیل میوه
- افزایش جذابیت گلها برای گردهافشانها
- تنظیم سطح هورمونهای گیاهی و جلوگیری از ریزش میوه
مقدار و زمان مناسب مصرف کود فروت ست گرومان
دستور مصرف عمومی برای محصولات متنوع به شرح زیر است:
- درختان میوه: ۲ تا ۳ کیلوگرم در ۱۰۰۰ لیتر آب، بلافاصله پس از برداشت محصول یا اول بهار در زمان تورم جوانهها
- گیاهان زراعی و سبزیجات میوهای: ۱ تا ۲ کیلوگرم در هکتار، قبل از گلدهی
- سبزیجات میوهای فضای باز: ۱ تا ۲ کیلوگرم در هکتار، قبل از شروع گلدهی و طی دوره برداشت
- محصولات گلخانهای: ۲ تا ۳ کیلوگرم در ۱۰۰۰ لیتر آب
نکات احتیاط در مصرف کود فروت ست
- از اختلاط کود فروت ست با کودهای حاوی گوگرد یا روغنهای معدنی پرهیز کنید.
- در مناطقی که میزان بور آب یا برگ بالاست، احتمال مسمومیت بور وجود دارد؛ پس مصرف ترکیب فروت ست با احتیاط انجام شود.
- هرگز در هوای بسیار گرم (اوج دمای تابستان) اقدام به محلولپاشی نکنید زیرا احتمال سوختگی برگ و آسیب دیدن گیاه وجود دارد.
- همواره برنامه غذایی توصیهشده توسط کارشناسان تغذیه گیاه را برای هر محصول اختصاصی لحاظ کنید.
جمعبندی
به طور خلاصه، کود فروت ست یکی از کلیدیترین عوامل موفقیت در باغداری مدرن و دستیابی به محصولی با کیفیت و کمیت برتر است. این کود با تأمین سریع و اصولی عناصر حیاتی مانند نیتروژن، روی، بور، منگنز، پتاسیم و اسیدهای آمینه، علاوه بر تقویت فرآیند گردهافشانی و تشکیل میوه، مقاومت گیاه در برابر استرسها و بیماریها را بهبود میبخشد. توصیه اکید میشود پیش از هر گونه مصرف، شرایط اقلیمی و نیاز اختصاصی گیاه خود را به کمک کارشناس کشاورزی بررسی کنید تا بهترین نتیجه را بگیرید. با استفاده به موقع و اصولی از کود فروت ست، باغ شما همیشه پرمحصول و درختانتان سالم و مقاوم باقی خواهند ماند.
سوالات متداول در مورد کود فروت ست
کود فروت ست، به معنای «تنظیمکننده تشکیل میوه» است و بهمنظور ارتقاء گلدهی، لقاح موفق و تثبیت میوهها طراحی شده است. این کود ترکیبی از عناصر ضروری مانند نیتروژن، روی، بور، منگنز، پتاسیم و اسیدهای آمینه است و با تقویت فرآیند باردهی، کیفیت، کمیت و مقاومت گیاه را افزایش میدهد.
- نیتروژن: تحریک تقسیم سلولی، بهبود گلدهی، افزایش مقاومت جوانهها به سرما.
- روی: تسهیل کلروفیلسازی، پیشگیری از ریزش میوه، تسریع گردهافشانی.
- بور: افزایش دوام گرده، رشد لوله گرده و جذب گردهافشانها.
- منگنز: نقش در کلروفیلسازی و فرآیندهای متابولیکی مهم.
- پتاسیم: بهبود کیفیت میوه، انتقال بهتر مواد مغذی و افزایش مقاومت گیاه.
- اسیدهای آمینه: افزایش سرعت رسیدگی، کیفیت میوه، و مقاومت به تنشهای محیطی.
- افزایش تعداد و کیفیت میوهها
- کاهش پدیده سالآوری (Alternate bearing)
- تعادل هورمونی و جلوگیری از ریزش میوه
- تقویت فتوسنتز و رشد کلی گیاه
- عملکرد سریعتر در جذب و تأثیرگذاری از طریق محلولپاشی برگی
- بالا رفتن مقاومت در برابر تنشهای محیطی و بیماریها
- کود فروت ست در سه مرحله حیاتی کاربرد دارد:
- بلافاصله پس از برداشت محصول برای کمک به تجدید انرژی درخت
- اوایل بهار و هنگام تورم جوانهها برای تأمین عناصر مورد نیاز در فرایند گلدهی و تشکیل میوه
- در صورت نیاز، در زمان باز شدن برگها و شروع رشد رویشی جدید
استفاده محلولپاشی برگی بهترین و اثرگذارترین روش است، چرا که جذب سریعتری ایجاد کرده و از هدررفت کود در خاک جلوگیری میکند. این روش علاوه بر صرفهجویی اقتصادی، اثربخشی قابل توجهی دارد.
- درختان میوه: ۲–۳ کیلوگرم در ۱۰۰۰ لیتر آب
- سبزیجات و گیاهان زراعی: ۱–۲ کیلوگرم در هکتار، پیش از گلدهی
- محصولات گلخانهای: ۲–۳ کیلوگرم در ۱۰۰۰ لیتر آب
- از اختلاط با کودهای حاوی گوگرد یا روغنهای معدنی خودداری کنید.
- در مناطقی با سطح بور بالا، پرهیز از مصرف زیاد بور توصیه میشود.
- در هوای گرم یا اوج تابستان مصرف نکنید تا از آسیب به برگها جلوگیری شود.
- مقدار و زمان مصرف را مطابق با توصیههای کارشناسی تنظیم کنید.